“`html
Bir İlk: AB-Mısır Zirvesi Brüksel’de Gerçekleştirildi
Bugün Avrupa Birliği (AB), Brüksel’de ilk kez AB-Mısır Zirvesi’ne ev sahipliği yaptı.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile birlikte heyetini ağırladı. Zirvede, Mısır’a yönelik 4 milyar euro tutarında ek yardım sağlayan bir anlaşma dahil olmak üzere birçok anlaşma imzalandı.
Mısır: Yeni Bir Dönemin Başlangıcı
Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Büyükelçi Muhammed es-Şenavi, Salı günü yaptığı açıklamada, Sisi’nin zirveye katılımını “tarihi bir an” olarak tanımladı. Es-Şenavi, “Bu zirve, geçen yıl Kahire’de başlayan stratejik ortaklığın zirve noktası oldu.” ifadesini kullandı.
AB ve Mısır arasında Mart 2024’te imzalanan “Stratejik ve Kapsamlı Ortaklık” anlaşması, ilişkilerin daha da güçlendirilmesi hedefiyle oluşturulmuştu ve iki yılda bir zirve yapılması kararlaştırılmıştı.
Bu stratejik ortaklık çerçevesinde, üzerinde durulması planlanan başlıca alanlar ise şu şekilde sıralandı: siyasi ilişkiler, ekonomik istikrar, ticaret ve yatırımlar, göç ve mobilite, güvenlik, demografi ile insani sermaye.
Mart 2024’teki anlaşma taslağında, AB’nin 2024-2027 döneminde Mısır için 7 milyar 400 milyon euro gibi dikkat çekici bir finansman ve yatırım katkısı taahhüt ettiği ifade edildi; bu durum, Mısır’ın şu anki ekonomik zorlukları ile başa çıkmak adına büyük önem taşıyor.
AB, Mısır’ın en büyük ticaret ortağı konumunda; 2024 yılında Mısır toplam ticaretinin yüzde 22’sini AB ile oluşturdu. Mısır, geçen yıl AB’ye yüzde 26,5’lik bir pay ile en yüksek ihracatı gerçekleştirdi.
Bu zirve ile taraflar, ekonomik işbirliğini daha da derinleştirmeyi hedefliyor.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğiyle sağlanan Gazze’deki ateşkesin ardından Mısır, şimdiden önemli bir çatışma çözümleyici olarak öne çıkıyor. Bu durum, AB-Mısır Zirvesi’nin önemini artırıyor.
Mısır: Stratejik Bir İttifak ve Ortadoğu’da İstikrar Unsuru
AB, coğrafi konumu ve Ortadoğu’daki istikrarı sağlama konusundaki stratejik rolünden ötürü Mısır’ı önemli bir ortak olarak değerlendiriyor.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, sosyal medya üzerinden zirvenin önemini vurgulamak amacıyla özel bir video paylaştı. Videonun başlangıcında, “Tarihteki ilk AB-Mısır Zirvesi” ifadesine yer verildi ve “ortaklığımız, karşılıklı çıkarlarımıza dayanmaktadır.” denildi.
Costa, zirvenin, AB ile Mısır ilişkilerinde yeni bir sayfa açtığını belirtti. Mısır’ın Ortadoğu’da istikrarı sağlama rolüne büyük önem atfettiklerini ifade etti.
Mısır’ın Ortadoğu’daki Rolü Artıyor
Trump’ın Gazze barış planının uygulanmasında Mısır oldukça etkili bir konumda.
Tahrir Ortadoğu Çalışmaları Enstitüsü’nden Timothy Kaldas, Mısır’ın Gazze’de sağlanacak bir ateşkesteki rolünü “Kahire, stratejik değerini bir kez daha ortaya koydu.” sözleriyle değerlendirdi.
Kaldas ayrıca, Mısır’ın bölgedeki diplomatik nüfuzunu ortaya koymaya devam etmek istediğini belirtti. Son gelişmeler de bu durumu pekiştirmiş durumda.
Son 24 saat içinde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsrail’de kritik temaslarda bulundu. Aynı sırada, Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Mahmud Reşad’ın da İsrail’deki görüşmelerde yer aldığını bildirdi.
İsrailli kaynaklar, Reşad ile görüşmelerde, Trump’ın Gazze barışı planının geleceği konusunun masaya yatırıldığını aktardı. Ateşkesin sürdürülmesi için tarafların, Trump’ın planının bir sonraki aşaması hakkında bir yol haritasında uzlaşmaları gerekmekteydi.
Gazze’de kurulacak çok uluslu gücün kimler tarafından oluşturulacağı, komuta zinciri ve görev tanımları gibi konular ise hala belirsizlik içinde. Mısır’ın bu noktada önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Gazze’nin Yeniden İmarında Mısır’ın Rolü
ABD yetkilileri, bölgeye askeri göndermeyi planlayan ülkeler arasında Mısır, BAE, Katar, Türkiye, Endonezya ve Azerbaycan ile görüşmeler yaptıklarını duyurdu. Bu kapsamda 4 bin askerin çok uluslu güç içinde yer almasına yönelik Mısır’ın liderlik etmesi bekleniyor.
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, bu çok uluslu güç için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden hızlı bir karar çıkması için çaba gösterdiklerini belirtti. Bu sayede, bu gücün uluslararası meşruiyet kazanacağını ifade etti.
Abdulati, bu güçle ortaklık yapma koşullarını da belirtti. Mısır, yabancı güçlerin Gazze’yi yönetmesini kabul etmeyeceklerini ve bu gücün sadece Filistinlilere rehberlik etmesine izin verebileceklerini ifade etti.
Mısır, son iki yılda İsrail’in saldırılarıyla harabe olan Gazze’nin yeniden inşasında da aktif bir rol almakta. Almanya ile ortaklaşa bir Gazze’nin yeniden inşası konferansı düzenlemeye hazırlanıyor.
Mısır, Gazze’nin Yeniden İmar Konferansına Ev Sahipliği Yapacak
Görüşmeler, Kasım ayında Mısır’da bir konferans organize etme üzerine devam ediyor. Birleşmiş Milletler, Gazze’nin yeniden inşasının maliyetinin yaklaşık 70 milyar doları bulacağını belirtmekte.
Mısır uzmanı Timothy Kaldas, Mısır’ın Gazze’nin yeniden inşasına liderlik etme isteği olduğunu, ancak yeterli finansman eksikliğinin sorun oluşturduğunu belirtti. Kaldas, bu nedenle diğer ülkelerin destek sağlamasının kritik olduğunu vurguladı.
Bakan Abdulati’nin son günlerde Avrupa’daki meslektaşlarına da bu çabalar için destek talebinde bulunduğu bildirildi.
Mısır, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın katkılarıyla düzenlenecek konferansa donör ülkelerin temsilcilerinin ve Birleşmiş Milletler yetkililerinin katılması bekleniyor.
Gazze’de ilk olarak yıkılan binaların enkazlarının kaldırılması ve molozların temizlenmesi gerekecek. Ayrıca, soğuk havalarda yüz binlerce Filistinli için geçici konutların ya da en azından kış koşullarına uygun çadırların acil olarak temin edilmesi büyük önem taşıyor.
Gelecek aşamalarda daha geniş kapsamlı yeniden inşa projelerinin başlatılması planlanmakta, fakat bu öncelikle İsrail ile Hamas arasında kalıcı bir ateşkesin sağlanması ve Gazze’nin yeniden imarı için uluslararası toplumun finansman taahhüdünde bulunmasıyla gerçekleştirilecektir.
DW, Reuters/DA, JH, JD
“`
